Kwantumfysica voor niet-fysici

Tijdens een cursus – buitengewone verschijnselen – van Koo van der Wal citeerde de docent, bij een kort uitstapje naar de rol van de kwantumfysica daarbij, de uitspraak van Richard Feynman dat ‘Iedereen die beweerde dat hij of zij iets begreep van kwantumfysica er helemaal niets van begrepen had’. Daarmee leek dat onderwerp voor wat betreft die cursus afgedaan. Ik maakte daarop de opmerking tegen een medecursiste dat dat wat mij betreft wat kort door de bocht was en dat de kwantumfysica goed te bevatten was als je bereid was je vooronderstellingen over de wereld op te geven en dat ik daar wel een cursusje voor niet fysisch opgeleide belangstellenden over zou kunnen geven. Ik wist niet wat ik me op de hals haalde. Maar de proefversie van de cursus werd al dermate enthousiast ontvangen dat ik die nu nog steeds geef bij verschillende Hovo vestigingen. Blijkbaar boeit het onderwerp een breed publiek.

Basiscursus (zes dagdelen)

Deze cursus houdt zich vooral bezig met hoe de fysica zich ontwikkeld heeft tot een mathematisch raamwerk dat tot doel heeft de werkelijkheid te beschrijven zoals die volgens haar is. Deze werkelijkheid — volgens de klassieke fysica – bestaat uit objectieve permanente verschijnselen zoals materie, energie en veldkrachten die op een exact te beschrijven manier op elkaar inwerken. Deze aanpak was – en is – dermate succesvol dat het beeld ontstond dat deze beschrijving van de werkelijkheid de enige juiste is. En dat niet alleen, maar ook dat deze aanpak alle verschijnselen die wij ervaren in principe kan verklaren en voorspellen. Rond 1900 was dit algemene aanvaard toen de studie van hoe de straling van een heet voorwerp zich gedroeg het kwantum van energie aan het licht bracht. De omwenteling die daar op volgde introduceerde de waarnemer als onmiskenbare invloed op de meting. De kwantumpioneers zagen dat goed maar rond 1950 was het duiveltje weer teruggestopt in het doosje van de mathematica en werd nadenken over de betekenis van de kwantumfysica expliciet ontraden. De laatste decennia steekt het duiveltje zijn kopje echter weer voorzichtig uit het doosje. De cursus volgt hoofdstuk 1 t/m 7 van het boek.

Verdieping (drie dagdelen)

Uit deze basiscursus is nog een vervolg van drie sessies ontstaan dat eveneens via de Hovo en ook de volksuniversiteit Den Haag is aangeboden: ‘Kwantumfysica informeert bewustzijn‘. De inhoud van die vervolgcursus komt overeen met hoofdstuk 8 t/m 12 van het boek. In de cursus gaan we uitgebreid in op de rol van de waarnemer en het verschijnsel dat de door waarneming te verkrijgen informatie invloed uitoefent op de wereld en de historie van de gebeurtenissen creëert. We proberen een voorstelling van de wereld te vormen waarin dat waarnemereffect van de kwantumfysica verklaarbaar wordt. We leven binnenste buiten.

Wanneer

Kijkt u voor de agenda hier.