Het bewustzijn en de 4e dimensie

De discussie over bewustzijn is in

In de cursussen kwantumfysica en bewustzijn die ik regelmatig geef, laat ik zien dat het primaire bewustzijn de beste papieren heeft om de ‘vreemde’ effecten in de kwantumfysica, zoals het waarnemer effect en verstrengeling, te verklaren. Geen keihard bewijs natuurlijk, maar dat zullen we ook nooit krijgen. Keiharde bewijzen zijn er alleen voor mathematische stellingen. Voor de Big Bang hebben we ook geen hard bewijs en toch lijkt die algemeen aanvaard als verklaring voor het heelal dat we op dit moment waarnemen.

De weigering van veel mensen om het primaire bewustzijn zelfs maar te overwegen toonde zich voortreffelijk in een cursist die op de laatste cursusdag met mij in discussie ging over de nabij-de-dood-ervaring (NDE).  De NDE is namelijk juist met de aanname van het primair bewustzijn uitstekend te verklaren. Primair betekent namelijk dat het bewustzijn geen product van die bundel neuronen in uw hoofd kan zijn. Volgens hem was het bewezen dat de NDE een neurologisch verschijnsel zou zijn. Dat bewijs kon hij zo gauw niet leveren maar desondanks bleef hij 100% bij zijn overtuiging. We waren het eens dat we het niet eens waren. In elk geval levert het fenomeen bewustzijn veel discussie op, ook in de reguliere media zoals het NRC.

Ook in de NRC

Bewustzijn is dus behoorlijk in de belangstelling. Zeker in combinatie met AI. Als fysieke neuronen bewust kunnen worden dan kunnen transistors dat waarschijnlijk ook wel. Stel dat die verzameling transistors bewust kan worden, hebben we er dan een slaaf bij? Een bewuste slaaf die uiteindelijk tegen zijn meesters in opstand zal komen? Niet mijn idee en ook niet mijn angst.

Ook de NRC doet aan die bewustzijnsbelangstelling mee in NRC Future Affairs met Wouter van Noort en Jessica van der Schalk. De serie startte op 5 mei 2022, en telde 5 podcasts. De laatste op 22 juni 2022. Zelfs de kwantumfysica komt langs. De moeite waard van het beluisteren voor iedereen die op de hoogte wil blijven van de stand van zaken in het bewustzijnsonderzoek. De podcast kan nog steeds beluisterd – voor abonnees.

Bewustzijn een extra dimensie? Of panpsychisme?

De laatste aflevering van deze boeiende serie gaat over de vraag of bewustzijn niet een extra dimensie kan zijn, zoals ruimte en tijd dat al voor ons zijn. Als gast in die aflevering de hersenonderzoeker Jacob Jolij die het resultaat van zijn zoektocht naar de verklaring van het bewustzijn in 2020 vastlegde in een aardig boek ‘Wat is bewustzijn nou eigenlijk?’. De titel lijkt een antwoord te beloven maar levert dat helaas niet. In zijn boek over bewustzijn komt ook de kwantumfysica ter sprake.

Veel uitstekende wetenschappers, zoals Penrose en Hameroff, zoeken de verklaring van het bewustzijn namelijk in de kwantumfysica. En dan wel liefst daarbij gebruikmakend van een nogal materiële verklaring van de kwantumfysica. Helaas voor deze wetenschappers is het waarnemer effect dan onbegrijpelijk geworden. Ik kom verderop nog terug op het waarnemer effect.

Afbeelding met tekst, illustratie

Automatisch gegenereerde beschrijving

Jacob Jolij is na zijn zoektocht tot de conclusie gekomen dat bewustzijn geen product is van je neuronen is, maar een dimensie zoals tijd en ruimte. Goed beschouwd is dat natuurlijk geen verklaring. Je gaat door een nieuw label niet meer van bewustzijn begrijpen. Het is eigenlijk een stap terug naar de ‘Res Cogitans’ van Descartes. Er is materie in de vertrouwde drie dimensies en er is bewustzijn, een extra dimensie, twee zaken die niet tot elkaar te herleiden zijn. De een is fysiek, de ander wellicht niet. Dualisme dus. Het bezwaar tegen het idee van Descartes is dat de wisselwerking tussen die twee domeinen (dimensies?) fysisch niet te verklaren valt. Dat bezwaar is dan wel gestoeld op de – onbewezen, nogal dogmatische – aanname dat elke fysische actie altijd en alleen een fysische oorzaak heeft. Vergeet even de Big Bang hier. De vraag wat bewustzijn is, is wat Jacob betreft dan opgelost met het woord dimensie, want dat lijkt daardoor een fysisch element, zoals tijd en ruimte ook tot het fysische behoren. En dan kan de interactie misschien begrepen worden.

Het is dus eigenlijk een woordenspel wat hier gepresenteerd wordt. Vervang de ’Res Cogitans’ van Descartes door een woord uit het begrippenkader van de natuurkunde en je lijkt een verklaring gevonden te hebben.

Zijn dimensies fundamenteel?

Verder wil ik erop wijzen dat tijd geen fundamentele dimensie van de natuur is. Einstein toonde al aan dat ook tijd afhangt van de situatie van de waarnemer.  Ruimte daarmee overigens ook. In de kwantumfysica verschijnen tijd en ruimte in de bewustwording van een observatie van het verschijnen van het materiële object in de zogenaamde kwantumcollaps, de reductie van de kwantumgolf, het verdwijnen van de niet-materiële kwantumgolf en het gelijktijdige verschijnen van het object bij waarneming. Het object verschijnt namelijk inclusief zijn geschiedenis die dus ook op het moment van waarneming met terugwerkende kracht vastgelegd, en daarmee ‘waar’, wordt. Daarvoor bestond het object materieel niet, er was alleen een immateriële golf van potentie. Dat is het zogenaamde waarnemer effect. Een effect dat veel materialistisch denkende fysici hoofdbrekens bezorgde en nog steeds bezorgt, wat zich uit in tamelijk onbevredigende en vage verklaringen van de kwantumcollaps in overigens vaak verder uitstekende boeken.

Een dimensie is geen fysiek iets, het is een begrip, iets dat dus thuishoort in dezelfde categorie als gedachten. Daardoor is een dimensie dus niet iets wat de geest bevat maar is het juist andersom. Het fysieke en elke dimensie daarin is een product van de geest. Laten we het niet moeilijker maken dan het is.

Kwantumcollaps en het kosmisch bewustzijn.

7 antwoorden op “Het bewustzijn en de 4e dimensie”

      1. Minkowski en zijn leerling Einstein benoemden tijd als 4e dimensie. Die positie is dus al vergeven. Carr ziet daarboven ruimte voor 6 of 7 dimensies waar niet-fysieke fenomenen huizen. Dit plaatst bewustzijn in dimensie 5 of hoger.
        M.i. wordt het hiermee niet in het fysieke getrokken. Integendeel. En ja, ons begrip ervan is beperkt. Zoals een Platlander de vingers niet achter de derde dimensie kan krijgen.

    1. Misschien is onze manier van trachten te begrijpen ofwel wetenschappelijk proberen te verklaren niet toereikend. We missen een puzzelstukje. Dit puzzelstukje zal waarschijnlijk onze hele manier van denken en begrijpen veranderen. We dienen, naar mijn mening, eerst te moeten durven inzien ofwel accepteren , maar in 1e instantie ons durven afvragen wat onze werkelijkheid die wij nu beleven nu werkelijk is. Om de allegorie van Plato’s grot te gebruiken, moeten we de schimmen op de muur niet gaan verklaren maar ons afvragen hoe we in die grot terecht bent gekomen zijn en wat die grot nu daadwerkelijk is . Zolang we dat overslaan zul je nooit verder komen. Om een probleem op te lossen met hetzelfde gedachtengoed als waarmee het ontstaan is, en een oplossing verwachten, is zinloos aldus Einstein. En gelijk heeft tie. Durf te denken buiten de vertrouwde kaders en blijf vooral zelf nadenken en blijf weg van alle aannames die zogenaamd consensus opleveren. Daar ga je niets nieuws mee vinden.

      1. Je hebt gelijk Niels. Een van de redenen dat ik me op de universiteit niet thuisvoelde is dat ik klaarblijkelijk bepaalde fundamentele vragen niet behoorde te stellen. Dat deed kennelijk zand in de geoliede onderzoeksmachine.

      2. Niels, Einstein was ook niet volkomen open-minded. Hij zag in 1920 al in dat de kwantumfysica het waarnemereffect voorspelde met zijn bewegende spleet gedachte-experiment. Die voorspelling was voor hem juist de reden om de kwantumfysica als niet compleet te verklaren. Hij wilde even niet buiten de kaders denken.

  1. Ik ben benieuwd wanneer de wetenschap erkent dat de materieel waarneembare en meetbare werkelijkheid niet langer als verklaringsgrond kan gelden voor niet alleen het tweespletenexperiment, maar zoveel andere verschijnselen die we waarnemen, zoals bijna-doodervaringen, ufo’s of aup’s, out of body ervaringen etcetera. Waarom zou het wetenschappelijk onderzoek niet uitgebreid kunnen worden naar bijna doodervaringen (BDE). Om dan in navolging van o.a. de neurochirurg Eban Alexander vast te kunnen stellen dat de verklaring ‘het zijn maar hallucinaties’ naar het rijk der fabelen verwezen kan worden. Er is moed voor nodig nieuwe kennis te onderzoeken en binnen te laten in ons daarvoor nog beperkte paradigma. Maar ja, de aarde was eerst ook plat toch? Laat je eens verrassen door de kennis van een out-of-body experiencer over wat onze ‘werkelijkheid’ in werkelijkheid is: https://youtu.be/21Hs-XuaLTw?si=8ZZPby7UE-gKdxmIp

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *